Bazaj Esperantaj Vokabloj

-eg-

0* [tre granda; tre forte] (urbego, varmega, ridegi,...)

-i

0* [ago/stato] [verbo] (mi ŝatas kanti; li volas salti; ŝi povas naĝi; li kutimas pagi kontante; estas bone, atendi iom; sufiĉe dormi estas necese; bonvolu eniri; tempo por manĝi; loko por dormi;...) (biciklo: bicikli - mi biciklis al la urbo; kontenta: kontenti - mi tre kontentas pri tio; adiaŭ: adiaŭi - li adiaŭis min en la stacidomo; ĉirkaŭ: ĉirkaŭi - ili tute ĉirkaŭis min;...)

bo-

0* [parenco per geedziĝo] (bofilo: edzo de filino; bopatro: patro de edz(in)o,...)

-ilo

0* [instrumento, rimedo] (kutima, ĝenerale uzata ilo por ...-i) (tranĉilo, kudrilo, tondilo,...); (iu el diversaj iloj por ...-i) (manĝilo, skribilo, pafilo, komunikilo,...)

-isto

0* [profesiulo; scienculo; sportulo]; iu, kiu ofte, daŭre aŭ speciale okupiĝas pri io (vendanto vendas ion, vendisto vendas ion profesie; kuranto kuras, kuristo kuras sporte aŭ profesie) (bakisto, tubisto, ĝardenisto, fizikisto, futbalisto); [ism-ano; ism-ulo] (imperiisto, oportunisto, alkoholisto)

-is

0* [ago/stato: antaŭ nun] [verbo] (mi ĵus vidis birdon; hieraŭ mi estis en la urbo; antaŭ kvar jaroj li forveturis;...)

-igi

0* [fari -a, -o; kaŭzi ke io/iu -as] (je 100°, akvo bolas, sed homo boligas akvon) (grandigi, ruinigi, kunigi, ridigi, laborigi, surtabligi, enpoŝigi,...); igi: fari, kaŭzi

-et-

0* [tre malgranda; tre malforte] (urbeto, varmeta, rideti (sen sono), ludglobeto, forketo (por torto),...)

-eco

0* [kvalito mem de io/iu] (boneco, blankeco, moleco, blindeco, amikeco, infaneco,...) (-eca: kun la/iuj ecoj de: knabineca konduto, silkeca ŝtofo (ne silko))

-ema

0* [ŝato aŭ inklino kun/sen ŝato] (ridema, babilema, dormema, kritikema, ludema, erarema, (io) rompiĝema,...)

-ebla

0* [oni povas fari] (videbla, komprenebla, forviŝebla, nelegebla,...) ("eble" (=imageble, penseble) ofte signifas: povas esti aŭ ne esti, okazi aŭ ne okazi); ebleco: kiam la cirkonstancoj permesas; ebligi: kaŭzi, ke io estas farebla aŭ ke io povas okazi

ek-

0* [(subite) komenci] (ekridi, ekdormi, ekparoli,...); [tre mallonga ago] (ekbrilo, ekkrii, ektimi,...); ek! = startu!

-ingo

0* [io, en kion oni metas tion (parte), por teni ĝin] (kandelingo, lampingo, ŝtopilingo, glavingo, piedingo,...)

-ero

0* [fragmento, peco da] (sablero, akvero, lignero,...)

-ujo

0* [io, en kio]; io por teni... (sukerujo, monujo, abelujo,...); (ankaŭ: planto laŭ frukto (pomujo = pomarbo); lando laŭ popolo (Francujo, Japanujo)); ujo: [vazo, poto, skatolo, kesto, sako,...]

-ano

0* [homo: membro; loĝanto; kredanto] (klubano, (sam)urbano, Tokiano, Aziano, Budhano, Islamano, Kristano,...)

-ant-

0* [komencinta, ne fininta, dum la ago] (manĝanta homo: kun manĝaĵo en sia buŝo; falanta pluvo: gutoj en aero); (manĝante (=dum la manĝado), li bone maĉis); (ĝenerale, -anto = -anta homo)

-u

0* [ago/stato: peto, deziro, konsilo, ordono] [verbo] (bonvolu eniri!; fermu la pordon!; pli bone ne manĝu tion; mi petas, donu al mi tiun libron; li volas, ke mi venu al li; ĉu mi venu al vi?; ŝi legu tiun libron; ni nun manĝu;...)

-ulo

0* [homo tia] (riĉulo, blindulo, mensogulo, rapidulo,...); besto laŭ ia kategorio (mamulo, rampulo,...); (foje:) ŝipo aŭ alia objekto laŭ ia kategorio (trimastulo,...)

-n

0* [-o -as --> -(o)n / -(o)n <-- -as -o] [komplemento sen prepozicio: i.a. objekto, daŭro, mezuro] (tiu viro legas libron; li vidas tiujn altajn arbojn; mi vidis ŝin, sed lin mi ne vidis; tion ni pripensu; li farbis la bluan pordon ruĝa; mi konas lin kiel ĉefo (mi=ĉefo); mi konas lin kiel ĉefon (lin=ĉefon); li dormis du horojn (=dum du horoj); tio daŭras unu horon; ŝi pagis unu eŭron; tio kostas du dolarojn; tri horojn longa filmo; du metrojn alta viro; (mi deziras) bonan nokton!)

-j

0* du aŭ pli [>=2] (altaj arboj; tiuj arboj estas altaj; mi vidas tiujn altajn arbojn; knaboj; stratoj; musoj; problemoj; (unu) ruĝa kaj (unu) flava pomoj;...)

ĉef-

0* [plej grava] (ĉefurbo, ĉefvojo, ĉefdirektoro,...); ĉefo: superulo en laborejo; fakestro

-obla

0* [kvanto; fojoj: triobla=3x] (duobla papero, duoble diri ion, la duoblo, duobligi,...); (mult)obligi: igi multoble tiel multaj; (matematiko:) kalkuli oblon (3x4=12 tri oble kvar estas dek du) (=multipliki)

-us

0* [ago/stato: kondiĉa] [verbo] [(ne jam plenumita) kondiĉo; nereala supozo; neebla deziro; tre ĝentila peto] (se mi havus monon, mi veturus tien; estus bone, se vi skribus al li; se ĉiuj homoj estus saĝaj, ne okazus milito; mi ne aĉetus tion (se mi estus en tiuj cirkonstancoj); se mi povus flugi!; ĉu vi povus diri al mi, kie estas...?)

ge-

0* [la du seksoj kune] (geknaboj, gefiloj, gesinjoroj,...)

-ino

0* [virino; (principe) naski-pova individuo] (virino, patrino, knabino, reĝino, ĉevalino, kokino,...)

-um-

0* [io kun ia rilato al] (kolumo, malvarmumo, akvumi teron, plenumi taskon, foliumi libron,...)

-enda

0* [oni devas fari] (farenda, pagenda, respondenda,...)

-aĵo

0* [io konkreta] (belaĵo, manĝaĵo, vidaĵo, ĉirkaŭaĵo...)

-a

0* [kvalito; rilato; aparteno] [adjektivo] (alta arbo; tiu arbo estas alta; mi vidas altan arbon; tiu solvo ŝajnas (esti) bona; li farbis la bluan pordon verda; ŝi nomas lin saĝa; mia frato; ŝia laboro; ilia konduto;...) (skribi: skriba ekzameno; fini: fina ĉapitro; koloro: kolora bildo; multaj koloroj: multkolora bildo; ĉiu tago: nia ĉiutaga pano; hundo: hunda vosto; problemo: problema situacio; urbo: urba trafiko; hieraŭ: la hieraŭaj okazaĵoj; plej: pleja kontenteco; tro: troa pluvo; tri: la tria horo; baldaŭ: lia baldaŭa foriro;...)

-ont-

0* [ne komencinta, antaŭ la ago] (manĝonta homo: kun manĝaĵo en poto aŭ sur telero; falonta pluvo: vaporo en nuboj); (manĝonte (=antaŭ la manĝado), li lavis siajn manojn); (ĝenerale, -onto = -onta homo)

-o

0* [io ekzistanta] [substantivo] (viro; vojo; arbo; muso; akvo; problemo; skribo; skribado; skribaĵo; belo; beleco; li estas avo; li fariĝis avo; mi nomas lin avo) (skribi: bela skribo; fini: mi restis ĝis la fino; helpi: mi dankas pro via helpo; adicii: ĝusta adicio; vera: tio estas la vero; blua: la bluo de la ĉielo; adiaŭ: malĝojiga adiaŭo; unu: metro estas mezur-unuo; tri: tiu trio (aŭ triopo) bele kantis)

-e

0* [maniero; cirkonstanco; loko] [adverbo] (ŝi bele kantas; li povas alte salti; parolu ĝentile!; ĝenerale ŝi pravas; dumnokte (=dum la nokto) oni dormas; ili kante (=per kanto) salutis nin; estas varme; estas bone, ke li venos; bone farita laboro; publike konata aktoro;...) (skribi: ili skribe informis; fini: fine mi diru...; koloro: li kolore pentris ĝin; multaj koloroj: multkolore presita teksto; mano: mi mane faris tion; mateno: li venis matene; en ĉiu tago: ĉiutage mi manĝas panon; per aŭto: ni veturis aŭte; vera: tio vere okazis; hejmo: li loĝas hejme; unu: unue mi diru...; ekster: ekstere staras multe da homoj; post: mi faros tion poste,...)

-ejo

0* [loko, kie] (lernejo, bakejo, loĝejo, ĉevalejo,...)

-ismo

0* [ide-aro, pens-aro; malsano] (imperiismo, komunismo, kapitalismo, tutmondismo, oportunismo, alkoholismo,...)

-as

0* [ago/stato: nun, ĉiam, kutime] [verbo] (mi nun sidas; ĉiun tagon li legas gazeton; ŝi ĉiam estas afabla; li ofte skribas al mi; li kutime pagas kontante; jam dum tri jaroj mi loĝas ĉi tie;...)

-aro

0* [multaj kiel unu tuto] (arbaro, ŝtuparo, gazetaro, homaro, ilaro (de metiisto),...); aro (da): multaj kune

mal-

0* [tute ne; inverse; kontraŭe] (mallonga, malamiko, mallumo, malakcepti, mallaŭdi, malsupre, malpli,...)

re-

0* [denove, ankoraŭfoje; inversdirekte] (rekonstrui, reskribi, ĝis revido!, redoni, reveturi, tien kaj reen,...)

-ona

0* [parto: duona=1/2] (duona pomo, duonlitro da vino, duone kompreni, la duono, duonigi,...)

-ido

0* [infano; juna besto] (idoj: infanoj; posteuloj) (ĉevalido, ŝafido, reĝido, Napoleonidoj,...)

-it-

0* [finita, post la ago] (trinkita akvo: akvo en stomako; lavita vesto: pura); (fotografite (=post la fotografado), li estis scivola pri la rezulto); (ĝenerale, -ito = -ita homo)

-int-

0* [fininta, post la ago] (manĝinta homo: kun manĝaĵo en sia stomako; falinta pluvo: akvo sur tero); (manĝinte (=post la manĝado), li lavis la telerojn); (ĝenerale, -into = -inta homo)

-iĝi

0* [ekesti -a, -o; kvazaŭ sin -i; kvazaŭ io/iu -as ĝin/lin/ŝin] (sur horizontala ebeno, iu devas ruli pilkon, sed sur deklivo, pilko ruliĝas) (grandiĝi, ruiniĝi, kuniĝi, puŝiĝi, enfermiĝi, elverŝiĝi,...); iĝi: ekesti, fariĝi

-os

0* [ago/stato: post nun] [verbo] (mi tuj iros al la urbo; morgaŭ mi aĉetos biciklon; post dek jaroj mi ne plu laboros;...)

-n

0* [-o -as --> -(e)n / -(e)n <-- -as -o] [al; direkto] (la kato saltas (de la planko) sur la tablon; ŝi iras (de la vojo) en la domon; meti (ion) en poŝon, sur hokon,...; Restu hejme! - Iru hejmen! (de ĉi tie); Restu tie! - Ne iru tien!; Iru antaŭen!; paŝi tien kaj reen; veturi Parizon (=al Parizo))

-estro

0* [homo: kiu gvidas, regas, prezidas] (urbestro, lernejestro, ŝipestro, imperiestro, centestro (t.e. super cent soldatoj),...); estri: gvidi, regi, prezidi; estraro: gvidantaro de societo aŭ asocio; estrarano: membro de estraro

-inda

0* [estas bone, fari; oni prefere devus fari; merito] (leginda, vidinda, ridinda, puninda, laŭdinda,...)

-at-

0* [komencita, ne finita, dum la ago] (trinkata akvo: akvo en buŝo; lavata vesto: en akvo); (fotografate (=dum la fotografado), li ne moviĝis); (ĝenerale, -ato = -ata homo)

-ado

0* [daŭra aŭ ripeta ago] (lernado, irado, frapado, martelado,...); [daŭra stato] (dormado, kuŝado,...)

dis-

0* [al pluraj aŭ multaj direktoj; tiel, ke ekestas pluraj aŭ multaj pecoj] (disdoni, dispeli, disigi, distranĉi...)

mis-

0* [ne ĝuste; erare] (misprononci, misaŭdi, miskalkuli, miskompreni, mistraduki, mispaŝi, misgluti,...)

-ot-

0* [ne komencita, antaŭ la ago] (trinkota akvo: akvo en botelo aŭ glaso; lavota vesto: malpura); (fotografote (=antaŭ la fotografado), li kombis siajn harojn); (ĝenerale, -oto = -ota homo)

ho!

1* [voko: miro, atentu!]

el

1* de en; [origino; fonto; materialo; konsisto]; el- (ankaŭ:) el fundo, ĝisfunde, komplete (elĉerpi, ellerni, elmontri,...)

nenie

1* en neniu loko

laŭ

1* sekvante; konforme al (iri laŭ vojo; fari ion laŭ la reguloj); laŭ li,...: li diris, ke...; li pensas, ke...

antaŭ

1* en tempo pli frua; en loko pli proksima; pli frue en vico; antaŭo: flanko kutime vidata unue; (homo:) vizaĝo, brusto,...; antaŭdiri: jam antaŭe diri ke io nesciata okazos

tro

1* pli ol kiom estas bone aŭ bezonate

nek

1* [ne tiu, kaj la alia ankaŭ ne] (nek hundo, nek kato estas sovaĝa besto; mi manĝis nek panon, nek kaĉon)

kio

1* [-o?] - (..., kio...: [<=> la sama afero])

iom

1* nedifinita (aŭ ne menciata) kvanto; (ofte:) malgranda kvanto; (iom ...a: (ofte:) relative ...a; ne tre ...a)

si

1* la aganto mem (se ne temas pri la parolanto aŭ la alparolato(j)): (li vidas lin (=alian viron) - li vidas sin (=la propran korpon, en spegulo); ŝi portas ŝian valizon (=de alia virino) - ŝi portas sian valizon (=la propran) - sed: mi portas mian valizon; vi portas vian valizon)

hodiaŭ

1* en/dum la nuna tago; en/dum ĉi tiu tago

kies

1* [posedanto?]; de kiu(j)?; apartenanta al kiu(j)? - (..., kies...: [<=> aparteno])

tamen

1* tio estas vera, sed... (Pluvas - tamen ni iru!)

jen

1* [montro] (jen li: vidu, tie li estas)

je

1* (je la tria horo; je mia surprizo; teni iun je brako,...)

tre

1* en granda grado; forte; multe

kontraŭ

1* [--> <--]; [kun mala (inversa) direktiĝo, opinio, volo, intenco, celo]; ne por (propono); ne laŭ (regulo); [kun la antaŭo (fronto, vizaĝo, fasado) direktita al la antaŭo de la alia] (sidi kontraŭ iu ĉe la sama tablo; la kontraŭa flanko de la strato; kontraŭaj paĝoj de libro); [inversa direkto] (naĝi kontraŭ la fluo); [(provo pri) ĉesigo, haltigo, malebligo] (kuracilo kontraŭ malsano; digo kontraŭ inundo; batali kontraŭ atakanto); [movo, kiun io ĉesigas] (akcidente veturi kontraŭ arbon; ĵeti pilkon kontraŭ muron); [interŝanĝo] (ŝanĝi dolarojn kontraŭ eŭroj; manĝi kontraŭ pago); kontraŭi: esti kontraŭ, agi kontraŭ

sep

1* 7; sepdek: 70; dek sep: 17

ses

1* 6; sesdek: 60; dek ses: 16

ŝi

1* tiu virino; tiu knabino

tri

1* 3; tridek: 30; dek tri: 13

tiam

1* en tiu tempo; en tiu momento

ĉie

1* en ĉiuj lokoj

tiel

1* en tiu maniero, tiumaniere; en tiu grado, tiugrade

jes

1* [konfirmo] (Ĉu vi venos? Jes, mi venos.)

ĵus

1* antaŭ tre mallonga tempo; antaŭ momento

ambaŭ

1* la du; tiuj du

kiel

1* [maniero? grado?; simileco; ekzemplo; funkcio] - (..., kiel...: [<=> sammaniere; samfunkcie; samgrade; simile])

tiom

1* en tiu kvanto; en tiu/tia (granda) amplekso

tial

1* pro tiu kaŭzo, motivo

tia

1* de tiu kvalito; tiuspeca

dek

1* 10; dudek: 20; dek du: 12; naŭdek tri: 93

tra

1* de unu flanko (ekster io) al la alia flanko, ne ĉirkaŭirante ("+" havas unu strekon tra alia streko) (li rigardas tra la fenestro; ni promenis tra la arbaro al la vilaĝo)

jam

1* (ne poste, sed jam nun; ne tiam, sed jam pli frue)

ankoraŭ

1* ne nur antaŭe, sed ankaŭ nun; ne nur tiom, sed eĉ pli da; daŭre same; ankoraŭ ne: ĝis tiam ne; ne jam

kiam

1* [tempo? cirkonstanco?] - (..., kiam...: [<=> samtempe])

apud

1* en loko proksima de...; dekstre aŭ maldekstre de...

ja

1* [oni scias]; "ne ne"; (li ja diris tion: oni scias, ke li diris tion (eĉ se iuj diras, ke li ne diris tion))

apenaŭ

1* preskaŭ ne; ne (aŭ nur iomete) pli ol (61 minutoj estas apenaŭ unu horo)

kia

1* [kvalito? -a?]; kiuspeca? - (..., kia...: [<=> samspeca])

preskaŭ

1* ne tute, ne plene; iomete malpli ol (59 minutoj estas preskaŭ unu horo); ne mankas multe

trans-

1* de unu (flanko, loko, persono, stato) al alia (ne apuda, tute alia) (transiri, transmeti, transporti, transsendi, transdoni, transformi, transskribi, transkonstrui,...)

iam

1* en nedifinita (aŭ ne menciata) tempo; ne nun

ankaŭ

1* aldone [ne nur tiu/tio, sed ankaŭ tiu/tio alia]

trans

1* je/al la alia flanko de (li loĝas trans la rivero; flugi trans la maron)

preter

1* pasante apude (li iris preter la domo: li iris ne al la domo, ne en la domon, ne tra la domo)

nun

1* en ĉi tiu tempo; en ĉi tiuj cirkonstancoj

dum

1* [daŭro]; en la sama tempo (dum la festo ni kantis)

ajn

1* [senlime, nedifinite] (kiam ajn: en ĉiu pensebla tempo; kie ajn: en ĉiu imagebla loko; iu ajn: ne gravas, kiu)

kvankam

1* [tiel estas, sed tamen...] (kvankam forte pluvis, ni (tamen) iris eksteren (= malgraŭ la forta pluvo,...))

pri

1* koncerne [temo] (libro pri bestoj; atentu pri la truoj en la vojo; kontenta pri...; certa pri...)

mil

1* 1000; dumil: 2000; mil du: 1002; dumil okcent: 2800

ni

1* mi kaj li; mi kaj ŝi; mi kaj ili; mi kaj vi; mi kaj li kaj vi; mi kaj ŝi kaj vi; mi kaj ili kaj vi

plu

1* senĉese; ne ĉesante; (ne plu: jam ne)

aŭ

1* [elekto] (Ĉu vi trinkos teon aŭ kafon?)

super

1* pli alte ol (ne tuŝante); supersigno: signo super litero (ekzemple: "^"); supera: pli alta, pli bona

neniam

1* en neniu tempo; en neniuj cirkonstancoj

per

1* [ilo, rimedo]; uzante; utiligante (mi tranĉas per tranĉilo; ŝi veturis per aŭto; li skribis per grandaj literoj)

kiu

1* [individuo? homo? ekzemplero?; elekto] - (..., kiu...: [<=> la sama individuo, ekzemplero aŭ elektaĵo])

ĉia

1* de ĉiuj kvalitoj; ĉiuspeca

ili

1* tiuj homoj, bestoj, plantoj, objektoj, ideoj

plej

1* (la plej granda libro: ne estas iu pli granda libro); (plej forte: ne eblas pli forte)

inter

1* [a bc: b estas inter a kaj c]; [ash3djlmtuvp: cifero inter literoj]; (rilatoj inter A kaj B: rilatoj de A al B kaj de B al A)

kvazaŭ

1* ne vere tio/tiu, sed tute simila al tio/tiu; ne vere tia, sed tute simila; ne vere tiel, sed tute simile

sur

1* tuŝante (supron aŭ flankon) (sur seĝo; sur muro)

cent

1* 100; ducent: 200; cent du: 102; ducent tridek: 230

la

1* [konata, evidenta, jam menciita]

tiu

1* [montras] (homon, individuon, ekzempleron,...)

pro

1* [kaŭzo, kialo, motivo] (ni malsekiĝis pro la pluvo; mi tremas pro malvarmo; ŝi diris tion pro amikeco)

ĉe

1* en loko tre proksima de; (preskaŭ) tuŝante; (preskaŭ) samtempe kun; en la domo, lando, opinio, verko,... de

sed

1* [kontrasto] (ne tiu, sed tiu; ne tiel, sed tiel; ne aŭto, sed ĉaro; ne ruĝa, sed blua; mi manĝis, sed ne satiĝis)

tuj

1* senprokraste; senatende; post tre malgranda tempo

ĝis

1* [atingo] (ni iris ĝis la arbaro: ne en la arbaron); ne post (ĝis la tria horo: ne plu post la tria horo); inter ĉi tiu loko kaj tiu loko (ĝis la arbaro estas kampoj); inter ĉi tiu tempo kaj tiu tempo (de la kvara (horo) ĝis la oka (horo) mi laboris); "ĝis!", "ĝis revido!": saluto ĉe foriro

anstataŭ

1* en la loko de...; en la funkcio de... (anstataŭi: esti aŭ funkcii anstataŭ io/iu alia; anstataŭigi (la nunan per nova): meti ion/iun alian anstataŭ la nuna...)

vi

1* [la alparolata(j) homo(j)]

kun

1* [akompano, helpo] (li promenis kun sia amiko; mi faris tion kun li); ne sen (teo kun sukero); (kune: ne aparte; ne dise); kunigi: igi kunaj; kuniri: iri kune

ie

1* en nedifinita (aŭ ne menciata) loko

da

1* [mezuro] (du litroj da akvo; du glasoj da akvo; paro da ŝuoj; multe da mono; grupo da homoj) (botelo da vino: tiom da vino, kiom estas aŭ estis en botelo - botelo de vino: botelo en kiu estas aŭ estis vino)

de

1* [deveno; mal-al] (li venas de Azio; iri de la hejmo al la urbo; li falis de seĝo; mi ricevis tion de li); [faranto] (letero skribita de li); [aparteno] (rado de aŭto; libro de mia filo)

nu

1* [paŭzo por pens(ig)i]; (nu nu!: trankvilu!)

krom

1* [aparta mencio] ne nur ... sed ankaŭ aliaj (krom pano, ni manĝas (ankaŭ) rizon); ĉiuj aliaj, sed ne ... (krom rizo, ĉiuj grenoj kreskas sur seka tero); krome: aldone, plie; kromnomo: alia nomo ol la oficiala aŭ kutima nomo

ĉar

1* [kialo, kaŭzo, motivo] (ĉar pluvis, ni malsekiĝis)

ĉio

1* ĉiuj aferoj; la tuto

ĉi

1* [proksima] (ĉi tie = tie ĉi; ĉi tiu = tiu ĉi; ĉi-foje;...)

unu

1* 1; dek unu: 11; unuo: kvanto aŭ mezuro uzata por nombri (kg, m,...); unueco: ĉiuj kune en konsento, akordo

li

1* tiu viro; tiu knabo

ok

1* 8; okdek: 80; dek ok: 18

kvar

1* 4; kvardek: 40; dek kvar: 14; kvaronhoro: 15 minutoj

neniu

1* eĉ ne unu el; eĉ ne unu homo, individuo, ekzemplero,...

hieraŭ

1* en/dum la tago antaŭ la nuna tago

nur

1* ne pli ol (nur tiom); nenio/neniu alia ol (nur ŝi; nur tiu; nur tio); ne alimaniere ol (nur tiel); ne en alia tempo ol (nur tiam); ne sen plenumo de kondiĉo (nur se)

ĉiu

1* [sen escepto] (homoj, individuoj, ekzempleroj,...)

ol

1* [komparo: malsama] (pli ol; malpli ol; alia ol)

oni

1* homoj kutime, ĝenerale

mi

1* [la parolanto]

ke

1* (li diris, ke li iris: li diris "mi iris"; ŝi diros, ke ŝi vidas: ŝi diros "mi vidas"; li aŭdis, ke ŝi venos: li aŭdis "ŝi venos"; estas bone, ke li faros; mi vidas, ke pluvis)

post

1* malantaŭ; pli malfrue ol; pli malantaŭe en vico; (mi faros tion poste: ne jam nun, ne tuj); postaĵo: pugo

ia

1* de nedifinita (aŭ ne menciata) speco; iuspeca

ĉu

1* ?; (Ĉu vi legis tion? - Jes./Ne.; Mi ne scias, ĉu mi faros tion.; Ĉu morgaŭ, ĉu postmorgaŭ, tiu letero baldaŭ alvenos.; Ĉu mi ŝatas aŭ ne, tio tamen okazos.)

ne

1* [malkonfirmo] (Ĉu vi venos? Ne, mi ne venos.)

iu

1* nedifinita (aŭ ne menciata) individuo aŭ ekzemplero; unu el multaj

ĉiam

1* en ĉiuj tempoj; en ĉiuj cirkonstancoj

kiom

1* [kvanto?] - (..., kiom...: [<=> samkvante])

por

1* [celo, intenco, destino, uzo, ricevanto, estonta daŭro]; (esti por propono: ne kontraŭ); (por ke: [celo de ago])

ĉirkaŭ

1* je ĉiuj flankoj de...; proksimume

do

1* [konkludo] (pluvis, do ĉio estas malseka)

baldaŭ

1* post mallonga tempo

sen

1* ne havante; ne uzante; ne kun (li iris sen ŝuoj; mi ne bone vidas sen okulvitroj; kafo sen lakto)

kie

1* [loko?] - (..., kie...: [<=> samloke])

eĉ

1* ne nur, sed ankaŭ... [neatendita, nesupozita]

al

1* [-->] [direkto, celo] (li iras al la urbo; ŝi skribis al mi; mi donas tion al vi; kondamni al morto; pordo al koridoro)

for

1* al malproksima loko (iri for aŭ foriri, ĵeti for aŭ forĵeti); ne (plu) ĉi tie (esti for); (fore: malproksime)

du

1* 2; dudek: 20; dek du: 12; duonhoro: 30 minutoj

morgaŭ

1* en/dum la tago post la nuna tago

se

1* [kondiĉo] (se mi havus monon, mi vojaĝus tien)

en

1* ne ekster; tute ĉirkaŭita de; interne de [loko, tempo, cirkonstancoj]

nenia

1* de neniu kvalito; neniuspeca

ekster

1* ne en; ne inter; ekstere: (ofte:) ekster la domo

ĝi

1* tiu objekto, besto, planto, ideo, (infano, kiam la sekso ne gravas)

kaj

1* [a kaj b: a&b, a+b]

kvin

1* 5; kvindek: 50; dek kvin: 15

tio

1* tiu afero

io

1* nedifinita (aŭ ne menciata) afero

mem

1* [akcentas: tiu menciita, ne alia] (mi aŭdis tion de li mem: mi aŭdis tion de li, ne de iu alia; mi mem faris tion: mi ne petis, ke iu alia faru tion, sed mi faris; la vorton mem mi ne konas, sed mi komprenas, kion ĝi signifas); [sen helpo] (faru tion mem!; memlernanto); [per si] (memĉesa moviĝo)

tie

1* en tiu loko

almenaŭ

1* tiom aŭ ne nur tiom, sed pli; ne malpli ol

pli

1* > (7 estas pli ol 6; 8 kaj 9 estas ankoraŭ pli; 3 estas malpli ol 6); pli-malpli: ne precize, proksimume

naŭ

1* 9; naŭdek: 90; dek naŭ: 19

ha!

1* [voko: surprizo] (ha lo!: voko tra telefono)

kial

1* [kaŭzo? bazo? motivo?]; kialo: tio, pro kio

sub

1* malpli alte ol (tuŝante aŭ ne); malpli alte ol la surfaco de (sub akvo, sub tero); dependa de; regata de

nenio

1* neniu afero

legi

2* vidi kaj kompreni vortojn; voĉlegi: legi aŭdeble

devi

2* ne povi ne fari, pro neceseco aŭ forta volo, aŭ pro ordono; devas esti: sendube (aŭ tre probable) estas

forta

2* tre kapabla por puŝi, tiri, levi, rezisti; posedanta siajn ecojn en granda grado

veni

2* movi sin/moviĝi al la loko de la parolanto aŭ al la loko de la alparolato aŭ al interkonsentita loko aŭ al priparolata okazaĵo; (ankaŭ:) (veni al:) atingi; havi rezulton; (veni de:) origini en; esti rezulto de

iri

2* movi sin de loko al loko per piedoj, flugiloj, naĝiloj; funkcii per movo

okazi

2* fariĝi aŭ esti farata; okazaĵo: tio, kio okazas; okazo: apartaj cirkonstancoj aŭ momento, kiam io povas okazi (en tiu okazo ni prefere ne faru tion)

formo

2* videbla, palpebla ekstera aspekto (bela, taŭga, kvadrata, ronda, anguleca,...); formi: doni formon; konsistigi; form(uj)o: en kio io mola ekhavas formon

grava

2* kun granda influo; kun multaj sekvoj; tre atentinda

ĝoji

2* havi tre bonajn sentojn pri io; esti feliĉa pro io

militi

2* per multaj homoj kaj armiloj batali kontraŭ malamika lando (aŭ kontraŭ enlandaj malamikoj)

lando

2* parto de Tero, aparta pro geografio aŭ historio (ne ĉiam =ŝtato aŭ =regno); (eksterlando: aliaj landoj ol la propra) ("ŝtato" kaj "regno" estas politikaj terminoj)

loĝi

2* daŭre restadi (en domo, urbo, lando)

respondi

2* diri (aŭ fari) ion post demando (pri tio, pri kio oni demandis); sendi leteron post ricevo de letero; akordiĝi kun io (esti kvazaŭ la respondo al ĝi)

lasta

2* neniu aŭ nenio estas post tiu; mal-unua

sekvi

2* iri post iu/io; veni post iu/io alia; iri laŭ

fari

2* estigi; okazigi; doni formon; kunmeti el elementoj

plena

2* sen plia spaco neokupita; oni ne povas aldoni pli

juna

2* de malgranda aĝo

vidi

2* rimarki per la okuloj; (figure: kompreni)

paroli

2* diri vortojn kaj frazojn

kompreni

2* havi ĝustan ideon pri la signifo

demandi

2* diri ion al iu por ekscii ion

helpi

2* faciligi ies laboron; kune fari; esti utila por

levi

2* suprenigi; preni de tero kaj teni super tero

diri

2* elbuŝigi vortojn; buŝe sciigi (diri ion al iu)

alia

2* ne tiu; ne sama; (unu al la alia: A al B kaj B al A)

ŝajni

2* eble vere, eble ne vere esti (ŝajnas al mi, ke... = mi pensas, ke estas...) (kio nur ŝajnas esti, do ne estas)

ruĝa

2* kun koloro de sango

multa

2* en granda kvanto; multaj: pli ol 4 aŭ 5; pli ol kutime; multnombro: granda nombro; pluralo

rapida

2* faranta/okazanta en malgranda tempo

movi

2* meti al alia loko; ŝanĝi pozicion de io/iu; agigi

sendi

2* irigi ien (homon, aĵon, mesaĝon, signalon); alpoŝtigi

havi

2* posedi; esti kun; ne esti sen

flanko

2* dekstra aŭ maldekstra, antaŭa aŭ malantaŭa parto, surfaco aŭ rando; korpoparto inter brako kaj kokso

ricevi

2* ekhavi de iu alia (unu donas aŭ sendas, alia ricevas)

facila

2* simple, sen peno, farebla aŭ komprenebla

infano

2* juna homo; ido de homo (aŭ besto); filo aŭ filino

labori

2* faradi (por produkti ion, atingi ion, plenumi taskon,...); perlabori: akiri (monon) per sia laboro

proksima

2* en malgranda distanco; troviĝanta apude

resti

2* ne iri al alia loko; esti ne forigita; ne aliiĝi; esti nefarita, nedirita, nemenciita, nemanĝita, neprenita...; esti ankoraŭ videbla aŭ trovebla poste; resto: tio, kio restas/restis/restos; tio, kio ne estas jam menciita (=la cetero)

jaro

2* 12 monatoj; 365 aŭ 366 tagoj; sunciklo

tago

2* kiam estas lumo de la suno; 24 horoj (=tagnokto)

longa

2* (kun granda) mezuro en unu direkto (de antaŭo ĝis malantaŭo, de komenco ĝis fino) (ankaŭ pri tempo)

kredi

2* pensi, ke io estas vera, ne havante pruvon

kapo

2* korpoparto kun cerbo, buŝo, okuloj, oreloj; (figure: cerbo; estro; komenca aŭ supra parto)

vorto

2* sinsekvaj sonoj (aŭ literoj) kun signifo

porti

2* subteni pezan objekton (por ke ĝi ne malleviĝu); teni kaj movi al alia loko; havi kun si aŭ sur si

montri

2* indiki; vidigi; diri, kie io estas; elmontri: vidigi

bona

2* kun la ĝustaj ecoj; kontentiganta

bela

2* vidinda pro formo, koloroj,...

koni

2* scii, ke oni jam vidis, aŭdis aŭ legis ion; scii, ke oni jam vidis aŭ renkontis iun; memori la signifon aŭ enhavon de io; havi sperton pri io, aŭ pro kontakto kun iu

mano

2* korpoparto (je fino de la brako, kun fingroj), per kiu oni povas ion preni; manilo: malfermilo sur pordo

meti

2* [starigi, kuŝigi, pendigi]; surmeti: (ekz. vestaĵon)

doni

2* havigi; enmanigi (doni ion al iu); mal-preni

alta

2* (kun granda) mezuro vertikale (de malsupro ĝis supro); je granda distanco super la tero (aŭ super io alia); respektinda; povanta ordoni (al iu malpli alta laŭ rango aŭ pozicio)

esti

2* [esti -a; esti -o; esti -e]; identi; ekzisti; troviĝi

koro

2* parto de homa aŭ besta korpo, kiu movas sangon; (figure: fonto de sentoj); (el)kore: amike, sincere

deziri

2* voli havi ion; voli fari ion; voli ĝui ion

libera

2* neligita; memdecida; kiu povas foriri, se li, ŝi aŭ ĝi volas foriri; kiu povas fari, kion li aŭ ŝi volas

ofta

2* okazanta multfoje; en multaj tempoj; ĉiam denove

lerni

2* enmeti ion novan en sian kapon; legi kaj ekzerci por ekscii ion novan; apliki spertojn en sia posta vivo

mondo

2* Tero kun ĉio kaj ĉiuj sur ĝi

sama

2* ne alia; ne alispeca; identa

preni

2* ekteni; ekhavi por si; difini por si; preni kun si: kunporti; preni kiel...: (ankaŭ:) pensi ke estas...

afero

2* aĵo; objekto aŭ agado aŭ ideo aŭ temo

komenci

2* fari/konsistigi la unuan parton; ekfari; komenci -i: (ĵus antaŭe ne -i, sed) nun -i; komenciĝi: (ek)esti en sia unua parto; (ĵus antaŭe ne esti/okazi, sed) nun esti/okazi; komenco: ekfaro; la unua parto; la unua momento

ĉambro

2* parto de domo disigita de aliaj partoj per mur(et)oj; parto de parlamento, kortumo,...

vojo

2* sur kio oni iras/veturas de unu loko al alia

sinjoro

2* (alparola vorto por) viro

klara

2* facile (tra)videbla, komprenebla, distingebla; sen enmiksaĵoj (akvo, vino); sennuba (ĉielo)

fojo

2* unu okazo de faro aŭ fariĝo (io okazas unu fojon aŭ ripete plurajn fojojn); foje: unu fojon; (tre) malofte

feliĉa

2* ĝoje kontenta; ĝoja, ĉar havas ĉion bezonatan

patro

2* naskiginto (en rilato al la naskigita infano) (patrino: naskintino (en rilato al la naskita infano))

tuta

2* ĉiuj partoj; ne rompita; plen-ampleksa

stari

2* esti en vertikala pozicio; ne iri; ne sidi, ne kuŝi

ridi

2* per buŝo kaj sono (ne vortoj) montri ĝojon,...; rideti: per buŝo sen sono montri ĝojon, kontentecon,...

nova

2* ne jam ekzistanta; ne antaŭe ekzistinta; ne jam okazanta; ne antaŭe okazinta; ne antaŭe vidita, aŭdita,...

teni

2* havi (en mano aŭ proksime); ne fordoni; fari tiel, ke io/iu ne povas (de)fali, foriri, forflugi,...; restigi; (teni sian vorton: fari tion, kion oni promesis)

granda

2* pli multe ol ordinare (laŭ mezuro, kvanto, grado,...); (kun granda) mezuro en ĉiuj direktoj (longo, alto, larĝo); ampleksa; kun multaj anoj (popolo, asocio,...)

fini

2* igi kompleta; baldaŭ ne plu fari; fari/konsistigi la lastan parton; ĉesigi; finiĝi: esti en sia lasta parto; ĉesi; fino: lasta parto aŭ momento; ĉes(ig)o; fin(aĵ)o: ekstremaĵo

veturi

2* iri per veturilo (aŭto, biciklo, ŝipo...)

nomo

2* vorto per kiu oni povas voki iun; vorto per kiu oni indikas objekton aŭ estaĵon; interkonsentita aŭ kutime uzata vorto por io ("ni nomu tion ...", "oni nomas tion ..."); (nome: jen mi nomos, indikos tion, kion mi celas)

loko

2* tie, kie io/iu estas; spaco por io; urbo aŭ vilaĝo; loki (ion ie): meti en lokon; loka: en/pri/... (unu) certa loko

povi

2* esti kapabla fari; havi eblecon fari

homo

2* (Homo sapiens); viro aŭ virino aŭ knabo aŭ knabino; la homaro: ĉiuj homoj sur Tero

sidi

2* esti en iu loko sur io, sed ne stari, kuŝi aŭ pendi

scii

2* havi informon, ideon en kapo; sciigi: informi

tero

2* tio, sur kio estas homoj, bestoj, domoj...; tio, en kio kreskas plantoj; Tero: la nomo de nia planedo

morti

2* senviviĝi

viro

2* homo (aŭ besto) kiu ne povas naski, sed kiu necesas por generi (naskigi) idon

vivi

2* esti inter naskiĝo kaj morto, kun agoj kaj spertoj inter tiuj; povi movi sin, nutri sin, reprodukti sin (ŝtono aŭ metalo ne vivas); travivi (ion): sperti, senti dum sia vivo

kelka

2* iom da, malmulte da; kelkaj: 2, 3, 4

riĉa

2* kun multe da mono, havaĵoj; kun multe da valora enhavo (ekzemple: libro riĉa je bildoj)

skribi

2* meti vortojn kaj frazojn sur (ekzemple) paperon; skribo: la literoj kaj la aspekto (latina, araba, kursiva skribo; bela manskribo;...); skribaĵo: teksto

tempo

2* tio, kion oni mezuras per horoj, tagoj, jaroj

ami

2* tre ŝati; havi plej korajn sentojn por iu/io

peti

2* diri, ke oni deziras ekhavi aĵon aŭ servon; diri, ke oni deziras, ke iu faru ion; diri "bonvolu ...i"

amiko

2* ŝatata, kara homo

kampo

2* tereno sen arbaro; (ĉirkaŭlimita) tero por kreskigo de plantoj; limoj, inter kiuj iu agas aŭ inter kiuj efikas ago (kampo de esplorado; magneta kampo; kampo de influo); kamp(ad)i: dormi ekster domo en kamparo (en tendo)

voli

2* (forte) deziri fari ion aŭ ke io estu farata

nacio

2* (iel oficiale organizita) popolo; homoj kiuj sentas sin samaj, ofte kun la sama lingvo kaj kulturo, ofte en la sama lando; (foje:) ŝtato (ekzemple en: Unuiĝintaj Nacioj)

intereso

3* eblo aŭ deziro akiri utilon, profiton aŭ konon el io; graveco (por iu)

valoro

3* graveco; dezirindeco; grandeco de kosto; ŝatateco; utileco; valori: havi (grandan, iun) valoron; havi meriton

muro

3* fortika limaĵo inter spacoj (inter ĉambroj aŭ inter domo kaj ekstero); masonita vertikala surfaco

manki

3* ne esti (kie tio/tiu devus esti); (mankas io al ĝi: ĝi ne estas kompleta; ĝi ne bone funkcias); (ĝi mankas al mi: mi ne havas ĝin, kaj tion mi bedaŭras (ĉar mi bezonas ĝin, aŭ ĉar mi ŝatas ĝin))

popolo

3* nacio; homoj kiuj sentas sin samaj, ofte kun la sama lingvo, ne ĉiam loĝantaj en la sama lando; tiuj homoj de iu lando, kiuj ne estas regantoj, sed regatoj; (insektoj:) kunvivanta aro kun unu ovo-meta individuo (la "reĝino")

dekstra

3* (ĉe homo:) ne je la flanko de la koro (Esperanton oni skribas de maldekstre dekstren)

sola

3* sen aliaj; sen akompano; ununura

aĉeti

3* havigi al si per mono; subaĉeti: korupti

nigra

3* senkolora, tute malhela; kun koloro de loko senluma

vespero

3* komenco de nokto post tago; mallumiĝo

rajto

3* tio, kion neniu povas malpermesi; rajti: havi rajton (pri io, por fari ion); havi (jure validan) permeson; rajtigi: doni rajton; (jure valide) permesi

manĝi

3* enbuŝigi (enstomakigi) por vivi

necesa

3* ne malhavebla por fari ion; bezonata

buŝo

3* parto de la kapo per kiu oni manĝas kaj parolas